Pies zastyga nad trzecim pudełkiem, ogon nieruchomieje: znalazł. Nosework dla psa to sport, w którym pies szuka ukrytego zapachu i pokazuje Ci, gdzie on jest. Nie potrzeba do niego toru ani kondycji, a nos każdy pies ma od urodzenia. Do tego pierwszego pudełka dochodzi się w salonie, od trzech kubków na podłodze.
Na czym polega nosework
Pies przeszukuje wyznaczony obszar i szuka jednego, określonego zapachu. Ty idziesz z nim, ale nie pokazujesz, gdzie szukać. Pies pracuje sam, wyłącznie nosem. Twoje zadanie to nie przeszkadzać i umieć odczytać chwilę, w której znalazł.
Na zawodach w Polsce najczęściej używa się trzech zapachów: cynamonu, pomarańczy i goździka. Nie ma jednej organizacji, która rządzi całym noseworkiem w kraju. Zawody prowadzą stowarzyszenia, kluby, szkoły i niezależni organizatorzy, każdy według własnego regulaminu. Dla Ciebie oznacza to jedno: zanim kupisz zapach i zaczniesz go uczyć, sprawdź regulamin organizacji, w której chcesz startować. Cztery z nich mają swoje strony na nosework.agilix.dog: Nosework Polska, Polska Liga Nosework, Nosework SuperLiga i Nosework Europa.
Każdy pies ma nos
Nosework jest dla psów w każdym wieku, niezależnie od rasy i poziomu wyszkolenia. Starty są indywidualne, więc pies pracuje na ringu sam. Dlatego często wybierają go przewodnicy psów reaktywnych, starszych i takich, które nie odnajdują się w sportach grupowych.
Rasa nie jest tu barierą. Bywa nią przewodnik, który nigdy nie pozwolił psu po prostu węszyć.
Jak zacząć nosework w domu
Trening ma dwa etapy. Najpierw pies uczy się, że szukanie nosem się opłaca. Dopiero potem poznaje zapach, którego będzie szukał na zawodach.
Etap pierwszy: szukanie smakołyków
- Wybierz spokojne pomieszczenie.
- Postaw na podłodze trzy kubki. Pod jednym ukryj smakołyk.
- Puść psa. Gdy zatrzyma się przy właściwym kubku, podnieś go i daj nagrodę.
- Po kilku udanych próbach chowaj smakołyki w pudełkach po butach, w kartonach i pod meblami.
- Dokładaj po jednej trudności: więcej kryjówek, większa odległość, coś rozpraszającego w pokoju.
Sesje mają być krótkie. Kończ, kiedy pies jeszcze chce szukać, a nie kiedy przestaje.
Etap drugi: zapach
Forma próbki zależy od organizacji. Jedne pracują na olejkach eterycznych, inne na hydrolatach, a część wyłącznie na próbkach naturalnych: lasce cynamonu, suszonych goździkach i suszonej skórce pomarańczy. Zapach w płynie nanosi się na bawełniany patyczek kosmetyczny albo inny neutralny nośnik.
- Włóż próbkę do małego pojemnika z dziurkami.
- Pokaż pojemnik psu. Gdy go powącha, nagródź od razu, tuż przy pojemniku.
- Powtarzaj, aż pies sam zacznie pchać nos do pojemnika, zanim sięgniesz po nagrodę.
- Schowaj pojemnik w jednej z kryjówek z pierwszego etapu, już bez smakołyków w pobliżu.
Od tej chwili szukacie zapachu, nie jedzenia. Jedzenie przychodzi po znalezieniu.
Pięć błędów, które psują początek
Pies staje na środku pokoju, patrzy na Ciebie i czeka na podpowiedź. Nie dawaj jej. Prowadzenie psa smyczą albo ręką w stronę kryjówki uczy go chodzić za Tobą, a nie szukać. Niech pracuje sam, nawet jeśli pierwsze sesje trwają przez to dłużej.
Drugi błąd to słaba nagroda. Suchy chrupek z miski nie wystarczy. Smakołyk ma być wart wysiłku: kawałek gotowanego mięsa albo sera.
Trzeci to za długie sesje. Zmęczony pies szuka byle jak i zaczyna zgadywać. Lepiej kilka krótkich sesji w ciągu dnia niż jedna długa.
Czwarty to trening w jednym miejscu. Pies, który zna wyłącznie Twój salon, w obcej hali zaczyna od zera. Od początku zmieniaj miejsca: kuchnia, balkon, podwórko, mieszkanie znajomych.
Piąty to czekanie, aż pies “będzie gotowy”. Zawody dzielą się na poziomy, więc nie zaczynasz od najtrudniejszych przeszukań. Jeden prosty ring nauczy Was o zawodach więcej niż kolejny miesiąc w salonie.
Jak wyglądają zawody nosework
Stoper rusza. Pies wciąga powietrze przy pierwszym pojemniku, mija go i idzie dalej, a Ty masz tylko patrzeć. Tak wygląda ring, czyli jedno przeszukanie. W Polsce najczęściej przeszukuje się pojemniki, wnętrza, tereny zewnętrzne i pojazdy. Każdy ring ma własny limit czasu i liczbę próbek do znalezienia. Ma też zapachy zwodnicze, które mają psa odciągnąć: jedzenie, perfumy, zapachy codziennego otoczenia.
Sędzia ocenia każde wskazanie. Prawidłowy alarm daje punkty, fałszywy je odbiera. Po przekroczeniu progu fałszywych alarmów pies zostaje zdyskwalifikowany. Liczy się też zmieszczenie się w czasie i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Próg i punktację ustala organizator, dlatego regulamin czyta się przed każdymi zawodami od nowa.
Liczba poziomów zależy od organizacji. W Nosework Polska są to na przykład klasy od 1 do 4.
Zawody rozgrywane w systemie Agilix znajdziesz na nosework.agilix.dog. Strona zawodów pokazuje poziomy, ringi w podziale na dni oraz zapachy podstawowe i zwodnicze. Zapisujesz się przyciskiem “Weź udział”: wybierasz psa i poziom, a na części zawodów także ringi. Gdy na poziomie nie ma miejsc, zgłoszenie trafia na listę rezerwową. Sprzętu nie wieziesz żadnego, bo wszystko, co potrzebne do prób, zapewnia organizator. Krótkie podsumowanie zasad i odpowiedzi na najczęstsze pytania znajdziesz w sekcji Czym jest nosework na stronie głównej aplikacji.
Po starcie wynik psa znajdziesz w “Moich zgłoszeniach”: pozycję, sumę punktów i czas z każdego ringu, gdy tylko organizator opublikuje jego wyniki. Na części zawodów startują też drużyny, a wyniki z kilku ringów łączą się w kumulacje. Zasady obu znajdziesz niżej, w części dla organizatorów.
Sprzęt i trener
Na początek wystarczy to, co masz w domu: kubki, kartony, pojemnik z dziurkami i smakołyki, za którymi pies przepada. Nagrodą po znalezieniu może być też krótka zabawa szarpakiem. Smakołyki i szarpaki znajdziesz w sklepie Agilix.
Trener przyda się najpóźniej przy nauce zapachu. Z boku lepiej widać, kiedy pies naprawdę znalazł, a kiedy zgaduje. Znajdź zajęcia nosework w swojej okolicy.
Dla organizatorów: drużyny, kumulacje i limit czasu
Ta część dotyczy prowadzenia zawodów w Agilix Nosework. Zawodnik znajdzie tu zasady, według których liczy się jego wynik.
Drużyny w nosework
Drużyny tworzysz w menu zawodów, w pozycji “Drużyny”. Każda należy do jednego poziomu i ma nazwę, która nie może się w nim powtórzyć. Uczestników przypisujesz przeciąganiem z listy zawodników bez drużyny. Drużyny, która ma członków, nie przeniesiesz na inny poziom.
Na ringu drużynowym każdy członek startuje indywidualnie, z własnym startem i wynikiem. Drużyna dostaje 50 punktów za każdy prawidłowy alarm. Jej czas to suma czasów wszystkich członków. Zdyskwalifikowany albo nieobecny członek dolicza maksymalny czas ringu i zero alarmów. Wygrywa drużyna z największą liczbą punktów, a przy remisie ta z krótszym łącznym czasem.
Kumulacje wyników - jak czytać ranking ogólny
Kumulacja łączy wyniki z kilku ringów w jeden ranking. W menu “Kumulacje” wybierasz “Nowa kumulacja”, nadajesz jej nazwę i wskazujesz co najmniej dwa ringi. Publikujesz ją, gdy uznasz, że jest gotowa. Opublikowaną kumulację widzi każdy na stronie zawodów.
Najpierw liczą się punkty: więcej punktów to wyższa pozycja. Przy równej liczbie punktów decyduje krótszy łączny czas. Za dyskwalifikację, brak startu albo brak udziału w ringu doliczany jest maksymalny czas tego ringu. Zawodnik może rozwinąć swój wiersz i zobaczyć wynik z każdego ringu osobno.
Czas na ringu - dyskwalifikacja czy nie?
Domyślnie przekroczenie maksymalnego czasu kończy się dyskwalifikacją. W ustawieniach ringu możesz wyłączyć przełącznik “Dyskwalifikacja po przekroczeniu czasu”. Stoper zatrzymuje się wtedy dokładnie na maksymalnym czasie, a punkty zdobyte do tej chwili zostają w wyniku. Pozostałe powody dyskwalifikacji działają bez zmian, na przykład przekroczenie progu fałszywych alarmów. Ustawienie dotyczy jednego ringu, więc na tych samych zawodach jeden ring może dyskwalifikować po czasie, a drugi nie.
Podsumowanie
Jeśli rozważasz pierwszy start, sprawdź kalendarz zawodów nosework. A jeśli dopiero zaczynasz, kup dobre smakołyki, wyjmij z szafki laskę cynamonu i postaw trzy kubki na podłodze. Reszta przyjdzie z czasem.
