Pies zastyga nad trzecim pudełkiem, ogon nieruchomieje: znalazł. Nosework dla psa to sport, w którym pies szuka ukrytego zapachu i pokazuje Ci, gdzie on jest. Nie potrzeba do niego toru ani kondycji, a nos każdy pies ma od urodzenia. Do tego pierwszego pudełka dochodzi się w salonie, od trzech kubków na podłodze.
Na czym polega nosework
Pies przeszukuje wyznaczony obszar i szuka jednego, określonego zapachu. Ty idziesz z nim, ale nie pokazujesz, gdzie szukać. Pies pracuje sam, wyłącznie nosem. Twoje zadanie to nie przeszkadzać i umieć odczytać chwilę, w której znalazł.
Na zawodach w Polsce najczęściej używa się trzech zapachów: cynamonu, pomarańczy i goździka. Nie ma jednej organizacji, która rządzi całym noseworkiem w kraju. Zawody prowadzą stowarzyszenia, kluby, szkoły i niezależni organizatorzy, każdy według własnego regulaminu. Dla Ciebie oznacza to jedno: zanim kupisz zapach i zaczniesz go uczyć, sprawdź regulamin organizacji, w której chcesz startować. Cztery z nich mają swoje strony na nosework.agilix.dog: Nosework Polska, Polska Liga Nosework, Nosework SuperLiga i Nosework Europa.
Każdy pies ma nos
Nosework jest dla psów w każdym wieku, niezależnie od rasy i poziomu wyszkolenia. Starty są indywidualne, więc pies pracuje na ringu sam. Dlatego często wybierają go przewodnicy psów reaktywnych, starszych i takich, które nie odnajdują się w sportach grupowych.
Rasa nie jest tu barierą. Bywa nią przewodnik, który nigdy nie pozwolił psu po prostu węszyć.
Jak zacząć nosework w domu
Trening ma dwa etapy. Najpierw pies uczy się, że szukanie nosem się opłaca. Dopiero potem poznaje zapach, którego będzie szukał na zawodach.
Etap pierwszy: szukanie smakołyków
- Wybierz spokojne pomieszczenie.
- Postaw na podłodze trzy kubki. Pod jednym ukryj smakołyk.
- Puść psa. Gdy zatrzyma się przy właściwym kubku, podnieś go i daj nagrodę.
- Po kilku udanych próbach chowaj smakołyki w pudełkach po butach, w kartonach i pod meblami.
- Dokładaj po jednej trudności: więcej kryjówek, większa odległość, coś rozpraszającego w pokoju.
Sesje mają być krótkie. Kończ, kiedy pies jeszcze chce szukać, a nie kiedy przestaje.
Etap drugi: zapach
Forma próbki zależy od organizacji. Jedne pracują na olejkach eterycznych, inne na hydrolatach, a część wyłącznie na próbkach naturalnych: lasce cynamonu, suszonych goździkach i suszonej skórce pomarańczy. Zapach w płynie nanosi się na bawełniany patyczek kosmetyczny albo inny neutralny nośnik.
- Włóż próbkę do małego pojemnika z dziurkami.
- Pokaż pojemnik psu. Gdy go powącha, nagródź od razu, tuż przy pojemniku.
- Powtarzaj, aż pies sam zacznie pchać nos do pojemnika, zanim sięgniesz po nagrodę.
- Schowaj pojemnik w jednej z kryjówek z pierwszego etapu, już bez smakołyków w pobliżu.
Od tej chwili szukacie zapachu, nie jedzenia. Jedzenie przychodzi po znalezieniu.
Pięć błędów, które psują początek
Pies staje na środku pokoju, patrzy na Ciebie i czeka na podpowiedź. Nie dawaj jej. Prowadzenie psa smyczą albo ręką w stronę kryjówki uczy go chodzić za Tobą, a nie szukać. Niech pracuje sam, nawet jeśli pierwsze sesje trwają przez to dłużej.
Drugi błąd to słaba nagroda. Suchy chrupek z miski nie wystarczy. Smakołyk ma być wart wysiłku: kawałek gotowanego mięsa albo sera.
Trzeci to za długie sesje. Zmęczony pies szuka byle jak i zaczyna zgadywać. Lepiej kilka krótkich sesji w ciągu dnia niż jedna długa.
Czwarty to trening w jednym miejscu. Pies, który zna wyłącznie Twój salon, w obcej hali zaczyna od zera. Od początku zmieniaj miejsca: kuchnia, balkon, podwórko, mieszkanie znajomych.
Piąty to czekanie, aż pies “będzie gotowy”. Zawody dzielą się na poziomy, więc nie zaczynasz od najtrudniejszych przeszukań. Jeden prosty ring nauczy Was o zawodach więcej niż kolejny miesiąc w salonie.
Jak wyglądają zawody nosework
Stoper rusza. Pies wciąga powietrze przy pierwszym pojemniku, mija go i idzie dalej, a Ty masz tylko patrzeć. Tak wygląda ring, czyli jedno przeszukanie. W Polsce najczęściej przeszukuje się pojemniki, wnętrza, tereny zewnętrzne i pojazdy. Każdy ring ma własny limit czasu i liczbę próbek do znalezienia. Ma też zapachy zwodnicze, które mają psa odciągnąć: jedzenie, perfumy, zapachy codziennego otoczenia.
Sędzia ocenia każde wskazanie. Prawidłowy alarm daje punkty, fałszywy je odbiera. Po przekroczeniu progu fałszywych alarmów pies zostaje zdyskwalifikowany. Liczy się też zmieszczenie się w czasie i przestrzeganie zasad bezpieczeństwa. Próg i punktację ustala organizator, dlatego regulamin czyta się przed każdymi zawodami od nowa.
Liczba poziomów zależy od organizacji. W Nosework Polska są to na przykład klasy od 1 do 4.
Zawody rozgrywane w systemie Agilix znajdziesz na nosework.agilix.dog. Strona zawodów pokazuje poziomy, ringi w podziale na dni oraz zapachy podstawowe i zwodnicze. Zapisujesz się przyciskiem “Weź udział”: wybierasz psa i poziom, a na części zawodów także ringi. Gdy na poziomie nie ma miejsc, zgłoszenie trafia na listę rezerwową. Sprzętu nie wieziesz żadnego, bo wszystko, co potrzebne do prób, zapewnia organizator.
Po starcie wynik psa znajdziesz w “Moich zgłoszeniach”: pozycję, sumę punktów i czas z każdego ringu, gdy tylko organizator opublikuje jego wyniki. Na części zawodów startują też drużyny, a wyniki z kilku ringów łączą się w kumulacje. Zasady obu znajdziesz niżej, w części dla organizatorów.
Sprzęt i trener
Na początek wystarczy to, co masz w domu: kubki, kartony, pojemnik z dziurkami i smakołyki, za którymi pies przepada. Nagrodą po znalezieniu może być też krótka zabawa szarpakiem. Smakołyki i szarpaki znajdziesz w sklepie Agilix.
Trener przyda się najpóźniej przy nauce zapachu. Z boku lepiej widać, kiedy pies naprawdę znalazł, a kiedy zgaduje. Znajdź zajęcia nosework w swojej okolicy.
Dla organizatorów: drużyny, kumulacje i limit czasu
Ta część dotyczy prowadzenia zawodów w Agilix Nosework. Zawodnik znajdzie tu zasady, według których liczy się jego wynik.
Drużyny w nosework
Drużyny tworzysz w menu zawodów, w pozycji “Drużyny”. Każda należy do jednego poziomu i ma nazwę, która nie może się w nim powtórzyć. Uczestników przypisujesz przeciąganiem z listy zawodników bez drużyny. Drużyny, która ma członków, nie przeniesiesz na inny poziom.
Na ringu drużynowym każdy członek startuje indywidualnie, z własnym startem i wynikiem. Drużyna dostaje 50 punktów za każdy prawidłowy alarm. Jej czas to suma czasów wszystkich członków. Zdyskwalifikowany albo nieobecny członek dolicza maksymalny czas ringu i zero alarmów. Wygrywa drużyna z największą liczbą punktów, a przy remisie ta z krótszym łącznym czasem.
Kumulacje wyników - jak czytać ranking ogólny
Kumulacja łączy wyniki z kilku ringów w jeden ranking. W menu “Kumulacje” wybierasz “Nowa kumulacja”, nadajesz jej nazwę i wskazujesz co najmniej dwa ringi. Publikujesz ją, gdy uznasz, że jest gotowa. Opublikowaną kumulację widzi każdy na stronie zawodów.
Najpierw liczą się punkty: więcej punktów to wyższa pozycja. Przy równej liczbie punktów decyduje krótszy łączny czas. Za dyskwalifikację, brak startu albo brak udziału w ringu doliczany jest maksymalny czas tego ringu. Zawodnik może rozwinąć swój wiersz i zobaczyć wynik z każdego ringu osobno.
Czas na ringu - dyskwalifikacja czy nie?
Domyślnie przekroczenie maksymalnego czasu kończy się dyskwalifikacją. W ustawieniach ringu możesz wyłączyć przełącznik “Dyskwalifikacja po przekroczeniu czasu”. Stoper zatrzymuje się wtedy dokładnie na maksymalnym czasie, a punkty zdobyte do tej chwili zostają w wyniku. Pozostałe powody dyskwalifikacji działają bez zmian, na przykład przekroczenie progu fałszywych alarmów. Ustawienie dotyczy jednego ringu, więc na tych samych zawodach jeden ring może dyskwalifikować po czasie, a drugi nie.
Podsumowanie
Jeśli rozważasz pierwszy start, sprawdź kalendarz zawodów nosework. A jeśli dopiero zaczynasz, kup dobre smakołyki, wyjmij z szafki laskę cynamonu i postaw trzy kubki na podłodze. Reszta przyjdzie z czasem.
